Czym jest wstrząs anafilaktyczny i co każdy z nas powinien o nim wiedzieć?

Reakcja anafilaktoidalna (inaczej odczyn idiosynkratyczny lub pseudoalergiczny)

Stanowi on reakcję niealergiczną (a więc niezależną od przeciwciał IgE). W odróżnieniu od wstrząsu anafilaktycznego antygen może ją indukować po pierwszej ekspozycji – a więc bez wcześniejszego uczulenia. Mechanizmy odpowiedzialne za reakcję anafilaktoidalną cechują się aktywacją:

  • dopełniacza;
  • mastocytów;
  • bazofitów.

Prowadzą one zatem do objawów, które są analogiczne do tych przy wstrząsie anafilaktycznym. Z uwagi na to odczyn anafilaktoidalny (tak jak wstrząs anafilaktyczny) jest podatny na leczenie adrenaliną oraz lekami antyhistaminowymi.

Anafilaksja stanowi systemową lub uogólnioną oraz natychmiastową i ciężką reakcję nadwrażliwości. Wśród jej najcięższych postaci należy wymienić zagrażający życiu wstrząs anafilaktyczny. Objawy towarzyszące wstrząsowi anafilaktycznemu pojawiają się w przeciągu kilku do kilkudziesięciu minut po ekspozycji na czynnik, który go wywołał. Zwykle są one bardzo gwałtowne oraz szybko narastają.

Wśród narządów, których może dotyczyć wstrząs, należy wymienić:

  • skórę;
  • błonę śluzową;
  • układ oddechowy;
  • układ pokarmowy;
  • układ krążenia.

 

Kogo może dotyczyć reakcja anafilaktyczna?

Jak wynika z szacunków, na terenie Polski częstotliwość reakcji anafilaktycznych w przypadku populacji ogólnej wynosi około 100 000 przypadków na rok. Badania wykazują, że wstrząs anafilaktyczny może dotknąć od 1% do 3% osób. Tak więc u około 0,5–2% wystąpi minimum raz w ciągu całego życia. W skali naszego kraju daje to nawet kilka tysięcy osób rocznie. Jak wynika z badań, od 2 do 3% przypadków wstrząsu anafilaktycznego kończy się śmiercią. Należy pamiętać, że w grupie ryzyka znajdują się osoby, które są atopikami oraz wykazują wrodzoną skłonność do produkcji przeciwciał IgE w odpowiedzi na kontakt z substancjami uczulającymi – czyli alergenami. Wstrząs anafilaktyczny najczęściej występuje u osób młodych oraz u kobiet. Reakcje te są szczególnie niebezpieczne dla:

  • małych dzieci;
  • osób w podeszłym wieku;
  • osób, które są obciążone przewlekłymi chorobami;
  • osób z chorobami układu sercowo-naczyniowego: choroba niedokrwienna serca, przewlekła niewydolność serca itd.;
  • osób z chorobami układu oddechowego: źle kontrolowaną astmą, przewlekła obturacyjną chorobą płuc itd.

Należy przy tym pamiętać, że osoby, które stosują przewlekłe leczenie nadciśnienia – w tym leki z grupy beta- oraz alfablokery receptora dla adrenaliny – znacznie gorzej reagują na leczenie.

 

Jak wynika z szacunków, na terenie Polski częstotliwość reakcji anafilaktycznych w przypadku populacji ogólnej wynosi około 100 000 przypadków na rok. Badania wykazują, że wstrząs anafilaktyczny może dotknąć od 1% do 3% osób. Tak więc u około 0,5–2% wystąpi minimum raz w ciągu całego życia.

Reakcja anafilaktyczna może pojawić się po:

  • użądleniu przez owady;
  • zjedzeniu niektórych produktów (zwłaszcza orzeszków ziemnych, maku);
  • zażyciu leków (m.in. aspiryny, penicyliny);
  • leczeniu odczulającym.

Dość często gwałtowna reakcja wywołana zostaje poprzez dodatkowy czynnik, dla przykładu:

  • wysiłek fizyczny;
  • przegrzanie;
  • wychłodzenie;
  • wypicie alkoholu.

W momencie gdy nie można określić przyczyny pojawienia się wstrząsu anafilaktycznego, reakcję nazywa się idiopatyczną.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *